6. Hukuk Dairesi 2025/3424 E. , 2026/735 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/161 E., 2025/680 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Isparta 4. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2024/119 E., 2024/364 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.
I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde; davalı kooperatif yönetim kurulunun Kooperatifin Çalışma Esaslarını Belirleyen İç Hizmet Yönetmeliği'nin 8/ı. bendi uyarınca davacılar hakkında 300.000,00 TL para cezası uygulanmasına dair verdiği 30.12.2022 tarih ve 22 numaralı kararının, Kooperatifler Kanunu'nun 23. maddesinde düzenlenen eşitlik ilkesine aykırı olduğunu, uygulamada yönetmeliğin ilgili maddesine aykırı olarak kendi nam ve hesabına taşıma yapan üyeler olduğu halde herhangi bir ceza uygulanmadığını ileri sürerek 30.12.2022 tarih ve 22 numaralı yönetim kurulu kararının hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davadan önce gönderdikleri ihtarname ile kooperatif ortaklığından ayrılan davacıların eldeki davada aktif husumet ehliyetlerinin kalmadığını, davalı kooperatifin 08.11.2014 tarihli Genel Kurulunda ortaklar tarafından oy birliği kabul edilen Kooperatifin Çalışma Esaslarını Belirleyen İç Hizmetler Yönetmeliği'nin 8/ı. maddesinde personel taşıma işi yaptıracak olan kamu ve kuruluşları ve her türlü özel şirketler ile gerekli görüşmeleri yapmaya tek yetkilinin kooperatif yönetim kurulu olduğunun, herhangi bir ortağın başka bir ortağın öncesinde yürüttüğü bir taahhüt ve iş hakkında bu iş için teklif veremeyeceğinin, ihaleye katılamayacağının, yani bu ihalede faaliyet gösteremeyeceğinin aksi halde para cezasına çarptırılacağının kararlaştırılığını, 2021 yılında Karayolları ..... Bölge Müdürlüğü ....... Şube Şefliği'nin personel taşıma faaliyetinin davalı kooperatifin ortağı ... Nakliyat Ltd. Şirketi tarafından yerine getirildiğini, bir ortağın yerine getirdiği taşıma faaliyeti için diğer ortakların teklif verip taşıma yapamayacağı kararlaştırılmış iken, davacıların davalı kooperatifle rekabet halinde olan ve taşıma işi için zorunlu olan ...plaka servis aracı bulunmayan ........... Turizm Ltd. Şti. ile anlaşmak suretiyle bu şirketin 2022 yılı için ihaleyi almasını sağlayıp bu şirket aracılığıyla taşıma işini yaptıklarını ve yönetmelik hükmüne açıkça aykırı davrandıklarını savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacıların üçüncü kişinin almış olduğu ihaleden sonra alt taşıma işini üstlendiklerinin sabit olduğu, işin yürütülmesi ve ihalenin bir aşaması olarak mahkememizce değerlendirildiği, davacıların davranışlarının ihlal kapsamına girecek nitelikte olduğu ve idari para cezası verilmesinin geçerli sebebine oluşturduğu, davacılar yasağı ihlal ettiklerinden idari para cezası verilmesinde usulsüzlük oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Kooperatif İç Hizmet Yönetmeliği'nin 8. maddesinin (i) bendi kapsamında yasaklanan faaliyetin, personel servis işi yaptıracak tüm kurumlarla ihaleye teklif verme ve ihaleye katılma olarak belirtildiği ve davacıların da, ...........Bölge Müdürlüğü'nün 01.01.2022-31.12.2022 tarihlerini kapsayan ihalesine katılmadıkları, ihaleye teklif vermedikleri sadece ihaleyi alan dava dışı ....... Seçil Tur. Ltd. Şti’nin aldığı ihalede alt taşıma işini üstlendikleri, bu kapsamda davacıların yaptığı işlemin sadece alt hizmet sözleşmesi niteliğinde olduğu, yönetmelikle yasaklanan ihaleye teklif verme ve ihaleye katılma eylemi olmadığından para cezasına yönelik yönetim kurulu kararının iptali gerektiği gerekçesiyle davacılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına davanın kabulüne davalı kooperatifin 30.12.2022 tarih ve 22 no.lu davacılara ayrı ayrı 300.000,00 TL para cezası verilmesine yönelik yönetim kurulu kararının iptaline karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
Davalı vekili temyiz dilekçesinde; davadan önce gönderdikleri ihtarname ile kooperatif ortaklığından ayrılan davacıların eldeki davada aktif husumet ehliyetleri kalmadığından öncelikle davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, bilirkişi tarafından ............ Bölge Müdürlüğü'nün 2022 yılına ilişkin ihalesini alan dava dışı...........Tur. Ltd. Şti’nin aldığı ihalede alt taşıma işini davacıların üstlendikleri, mahkemece ihalenin bütünlüğü anlamında alt taşıma işinin de ihalenin kapsamında kaldığının kabulü halinde davacılar yasağı ihlal ettiklerinden idari para cezası verilmesinde bir usulsüzlük olmadığı yönünde görüş bildirildiği halde Bölge Adliye Mahkemesince bilirkişi raporuna aykırı bir şekilde karar verilmesinin doğru olmadığını, davalı kooperatifin 08.11.2014 tarihli Genel Kurulunda ortaklar tarafından oy birliği kabul edilen Kooperatifin Çalışma Esaslarını Belirleyen İç Hizmetler Yönetmeliği'nin 8/ı. maddesinde personel taşıma işi yaptıracak olan kamu ve kuruluşları ve her türlü özel şirketler ile gerekli görüşmeleri yapmaya tek yetkilinin kooperatif yönetim kurulu olduğunun, herhangi bir ortağın başka bir ortağın öncesinde yürüttüğü bir taahhüt ve iş hakkında bu iş için teklif veremeyeceğinin, ihaleye katılamayacağının, yani bu ihalede faaliyet gösteremeyeceğinin aksi halde para cezasına çarptırılacağının kararlaştırılığını, davacıların davalı kooperatifin üyesi ... Şirketi'nin bir önceki ihalesini yürüttüğü ve yeni ihalesine de katıldığı .............. Bölge Müdürlüğü ihalesine katılmasalar bile alt taşıma hizmetinin yürütmek suretiyle yönetmeliğin amacına aykırı hareket ettikleri, dava konusu para cezasına hükmedilmesi kararının hukuka uygun olduğunu beyan etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, kooperatif yönetim kurulu kararının iptali istemine ilişkindir.
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazı yerinde görülmemiştir.
2. Davaya konu iptali istenen 30.12.2022 tarih ve 22 numaralı Yönetim Kurulu Kararı'nda, davacıların Kooperatif İç Hizmet Yönetmeliği'nin 8. maddesinin (i) bendine aykırı olarak kendilerine ait servis işi yapılmasına tahsisli ...plakalı araçlarıyla Karayolları 13. Bölge Müdürlüğü'nün 2022 yılı taşıma işini yaptıklarını tespit ettikleri, oysaki bu işin bir önceki yıl ihaleyi alan ve taşıma hizmeti yapan ve bir sonraki yılda da ihaleye katılmış olan kooperatif ortağı olan ... Şirketi tarafından yapıldığı, bir kooperatif ortağının yaptığı işi yerine getirmek suretiyle yönetmeliğin ihlal edildiği gerekçesiyle ayrı ayrı 300.000,00 TL para cezası uygulanmasına karar verildiği görülmüştür.
Davalı kooperatifin 08.11.2014 tarihli Genel Kurulda oy birliği kabul edilen 19.11.2014 tarihli 8697 sayılı Ticaret Sicil Gazetesi'nde yayınlanan Kooperatifin Çalışma Esaslarını Belirleyen İç Hizmet Yönetmeliği'nin madde 8/I. ''Personel servis iş yaptıracak olan kamu kurum ve kuruluşları (bakanlığa bağlı resmi daireler, mahkemeler, yüksek eğitim kuruluşları, askeri kuruluşlar, ...........’ler, belediyeler ve bunlara bağlı kuruluşlar ile bu kuruluşların sermayelerinin çoğuna sahip olduğu bankalar, şirketler vb kuruluşlar diğer kamu kuruluşları) her türlü özel şirketler (özel şirket, ortaklık, banka ve kooperatifler) ile personel taşıma şartlarının (fiyat, güzergah, kapasite vb) ile ön görüşmesini yapmaya tam ve tek yetkili ........... No.lu ............... Otobüsçüler ve Servisçiler Karayolu Taşıma Kooperatifi’nin yönetim kuruludur. İhaleye çıkan ve çıkacak olan ilgili kurum ve kuruluşlara ait mevcutta personel taşıma servisini yapmakta olan üye ihaleye çıkan ve çıkacak olan mevcut işine yeni şartlarla aynen devam edecektir. Kooperatife kayıtlı başka bir ortak veya üye bu iş için teklif veremez ve ihaleye katılamaz. Yukarıda sayılan şartlara uymayan kooperatif ortaklarına her bir münferit olay için ayrı ayrı olmak üzere 10.000,00 TL idari para cezası uygulanmasında ve tahsilinde yönetim kurulu tam ve tek yetkilidir.'' hükmünü ihtiva etmektedir.
Davalı kooperatifin 22.09.2021 tarihinde yapılan Olağanüstü Genel Kurulu'nun 4. maddesinde; Yönetmeliğin bu maddesinde 10.000,00 TL olan para cezası 300.000,00 TL olarak arttırılmıştır.
Bölge Adliye Mahkemesinin ilgili yönetmelik hükmünü kararında eksik bir şekilde yazmak suretiyle hatalı olarak değerlendirdiği ve davanın reddine karar verdiği anlaşılmıştır. İlgili yönetmelik hükmünde ihaleye çıkan ve çıkacak olan ilgili kurum ve kuruluşlara ait mevcutta personel taşıma servisini yapmakta olan bir kooperatif ortağının ihaleye çıkan ve çıkacak olan mevcut işine yeni şartlarla aynen devam etmesi amaçlanmış ve kooperatife kayıtlı başka bir ortağın, bir ortağın devam ettiği bu iş için teklif vermesi yani bu işi yapması yasaklanmıştır.
Karayolları 13. Bölge Müdürlüğü'nün 2021 yılındaki servis taşımacılığının davalı kooperatifin ortağı olan ... Nakliye Otomotiv Madencilik Ticaret Limited Şirketi tarafından yerine getirildiği, 2022 yılı servis taşımacılığı için ihaleye kooperatif ortağı olmayan... Tur. Ltd. Şti'nin de girdiği, Belediye Yönetmeliği'ne göre servis taşımacılığının .......... plakalı araçlarla yapılmasının zorunlu olduğu, dava dışı.. Tur. Ltd. Şti'nin Karayolları Genel Müdürülüğü ile sözleşme imzalamadan önce 21.12.2021 tarihinde davalı Kooperatif'e ............. Noterliği'nden gönderdiği ihtarname ile ihaleye almalarına rağmen servis taşımacılığı için gerekli ...plakalı araçları bulunmadığını ve tamamına yakını kooperatif bünyesinde olan bu araçlarla kooperatifin onayı olmadan üyelerin servis yapmasına kooperatif tarafından izin verilmediğinden 3 adet ...plakalı aracın bedeli karşılığında satılmasını ya da hizmet alım sözleşmesi ile verilmesini talep ettiği, davalı Kooperatif'in ise 27.12.2021 tarihli Isparta 6. Noterliği'nden gönderdiği cevabi ihtarname ile Kooperatifin kuruluş amacına ve Karayolları Trafik Kanunu'na göre ...plakalı araç satışının mümkün olmadığını, Yönetmeliğe göre de kooperatif üyesi olmadan ...plakalı araçlarla taşıma yapılamayacağını belirterek dava dışı şirketin bu talebini reddettiği anlaşılmıştır.
Dava dışı...Seçil Tur. Ltd. Şti. ile Karayolları Genel Müdürlüğü arasında 30.12.2021 tarihinde 2022 yılı servis taşımacılığı işinin hizmet alım sözleşmesi imzalandığı, dava dışı şirketin servis taşıma işini davacılarla imzalamış olduğu ayrı ayrı sözleşmelerle davacılara ait ...plakalı araçlarla yapmayı üstlendiği, davacıların da dava dışı bu şirketle yapmış oldukları sözleşmeler aracılığıyla önceki dönemde Kooperatif'in diğer bir ortağı olan ... Nakliye Otomotiv Madencilik Ticaret Limited Şirketi'nin devam edeceği işi yapmakla yukarıda açıklanan Kooperatifin Çalışma Esaslarını Belirleyen İç Hizmet Yönetmeliği'nin 8/I. maddesindeki yasağa uymadıkları, maddeyi ihlal ettikleri, Kooperatif Yönetim Kurulu'nun Yönetmelik ve Genel Kurul kararı doğrultusunda para cezası yerinde olduğu anlaşılmakla ceza kararının iptaline ilişkin açılan davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesi doğru olmamış, kararın açıklanan sebeplerle bozulması gerekmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Yukarıda 1 numaralı bentte açıklanan sebeple davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,
2.Yukarıda 2 numaralı bentte açıklanan sebeple temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
26.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.