T.C.
TİCARET BAKANLIĞIEsnaf, Sanatkârlar ve Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü
ESNAF VE SANATKÂRLAR KREDİ VE KEFALET KOOPERATİFLERİ BİRLİĞİ ANASÖZLEŞMESİ
ESNAF VE SANATKÂRLAR KREDİ VE KEFALET KOOPERATİFLERİ BİRLİKLERİ
ANASÖZLEŞMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Kuruluş, Amaç ve Faaliyet Konuları
Kuruluş, birliğin adı, merkezi ve çalışma bölgesi
MADDE 1 – (1) Bu anasözleşmede isimleri, merkezleri ve taahhüt ettikleri sermaye payları gösterilen S.S. Esnaf ve Sanatkârlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri tarafından, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu hükümlerine göre süresiz olarak değişir ortaklı, değişir sermayeli, sınırlı sorumlu bir kooperatifler birliği kurulmuştur.
(2) Birliğin adı Sınırlı Sorumlu ..................... Bölge Esnaf ve Sanatkârlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri Birliğidir.
(3) Birliğin merkezi .................................. olup, çalışma bölgesi ................................... sınırlarıdır.
Amaç ve faaliyet konuları
MADDE 2 – (1) Birliğin amacı; ortak kooperatiflerin ve kooperatif ortaklarının mamullerini en iyi şartlarla değerlendirmelerine, kredi ihtiyaçlarının karşılanmasına yardımcı olmak, çalışmalarını koordine etmek ve müşterek menfaatlerini korumaktır.
(2) Bu amaçla Birlik;
a) Ortak kooperatiflerin ve kooperatif ortaklarının hammadde, makine ve alet, araç, gereç, basılı evrak gibi ihtiyaçlarını Merkez Birliğinin de yardımıyla tek elden ve ucuza temin etmek için gerekli çalışmaları yapabilir.
b) Ortak kooperatiflerin ve kooperatif ortaklarının kredi ihtiyaçlarının karşılanmasında, Bankalar ile diğer kurum ve kuruluşlarla olan ilişkilerinin düzenlenmesinde ve sorunlarının çözümlenmesinde yardımcı olmak amacıyla ilgili kurum, kuruluş ve Bankalar nezdinde gerekli girişimlerde bulunabilir, iş birliği yapabilir.
c) Ortaklarının faaliyetleri ile ilgili her çeşit ekonomik teşkilatlanmaya öncülük edebilir ve katılabilir.
ç) Bağlı kooperatif ortakları ve çalışanlarının mesleki ve kültürel yönden eğitilmeleri amacıyla, eğitim semineri, gezi, müsamere, konferans ve açık oturum tertip edebilir.
d) Ortak kooperatifler bünyesinde veya bu kooperatifler arasında çıkacak anlaşmazlıklarda hakemlik edebilir, çözümlenemeyen konularda Merkez Birliği ile ortak çalışma yapabilir.
İKİNCİ BÖLÜM
Sermaye ve Paylar
Sermaye
MADDE 3 – (1) Birliğin sermayesi ortak kooperatiflerin taahhüt ettikleri pay tutarlarının toplamından ibaret olup, değişkendir. Ancak sermayenin en az haddi 35.000.- Türk lirasıdır.
(2) Kuruluşta bu sermayenin tamamının taahhüt edilmesi ve 1/4’ünün peşin ödenmesi zorunludur.
(3) Ayni sermaye konamaz.
Paylar
MADDE 4 – (1) Bir ortaklık payının değeri 100.-Türk lirasıdır. Her ortağın en az 50 pay taahhüt etmesi zorunludur. Ortak kooperatiflerin taahhüt ettikleri pay bedelinin en az 1/4’ü peşin, geri kalanı ise en fazla 1 yıl içinde ödenir. Ortakların payları 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 18 inci maddesine göre düzenlenen ortaklık senedinde gösterilir. Senetle temsil edilmeyen paylar 100.- Türk lirası olarak itibar olunur.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Ortaklık İşlemleri
Ortak sayısı
MADDE 5 – (1) Birlik en az 7 esnaf ve sanatkârlar kredi ve kefalet kooperatifinin bir araya gelmesiyle kurulur. Ortak sayısı sınırsızdır.
Ortaklık şartları
MADDE 6 – (1) Birliğe ortak olabilmek için aşağıdaki nitelik ve şartlar gereklidir:
Birliğin çalışma bölgesi içinde bulunmak,
Başka bir esnaf ve sanatkârlar kredi ve kefalet kooperatifleri birliğine ortak olmamak,
Genel kuruldan birliğe ortak olma kararı almış olmak,
ç) Yeni kurulan kooperatifler hariç olmak üzere mali verileri açısından Bankaca kefaleti kabul edilebilir durumda olmak,
Ortaklığa kabul
MADDE 7 – (1) Gerekli şartları taşıyan ve Birliğe ortak olmak isteyen kooperatifler yönetim kuruluna yazılı olarak başvururlar. Bu başvuruda Anasözleşmenin tüm hükümleri ile getirilen yükümlülüklerin kabul edildiği açıkça yazılır. Ortaklığa kabul yönetim kurulunun kararı ile gerçekleşir.
(2) Yönetim kurulu, ortaklar ile ortak olmak için başvuranların 6 ncı maddede belirtilen nitelik ve şartları taşıyıp taşımadıklarını araştırmak zorundadır.
(3) Yönetim kurulu başvuruyu bir ay içinde sonuçlandırır ve başvuru sahibi kooperatife kararı taahhütlü mektupla ya da elden imza karşılığında tebliğ eder.
(4) Yönetim kurulu 6 ncı maddede gösterilen şartları taşıyanları ortaklığa kabulden kaçınamaz.
Ortaklıktan çıkma
MADDE 8 – (1) Her ortak, genel kurullarında aldıkları karara dayanarak hesap yılı sonundan en az bir ay önce Birlik yönetim kuruluna yazı ile başvurarak ortaklıktan çıkabilir.
(2) Ancak, ortaklıktan çıkma hakkı Birlik ortaklığına girişten itibaren üç yıldan önce kullanılamaz.
(3) Bölgede coğrafi ve ulaşım yönünden daha müsait bir Birliğin kurulması halinde, kooperatifin bağlı olduğu Birliğin genel kurulundan karar ve Merkez Birliğinden uygun görüş alınması şartıyla, kurulan Birliğe girmek üzere üç yıldan öncede ortaklıktan çıkılabilir.
Ortaklıktan çıkarma ve ortaklığın düşmesi
MADDE 9 – (1) Durumları aşağıda gösterilen hallere uyanlar yönetim kurulu kararı ile ortaklıktan çıkarılır.
Bu anasözleşmenin 6 ncı maddesindeki şartları kaybedenler.
Merkez Birliği genel kurulu kararlarına uymayanlar.
Bir yıldan uzun süre kefaleti bankaca kabul edilmeyenler.
(2) Ortaklar, bu maddede gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarılmazlar.
(3) Çıkarma kararı gerekçeli olarak yönetim kurulu karar defteri ile ortaklar defterine kaydedilir. Kararın onaylı örneği, çıkarılan ortağa tebliğ edilmek üzere on gün içinde notere tevdi edilir. Ortak, çıkarma kararının tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde itiraz davası açabilir veya genel kurula itiraz edebilir. Bu itiraz, ilk toplanacak genel kurula sunulmak üzere yönetim kuruluna noter aracılığı ile tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır. Genel kurula itiraz edildiği takdirde, yönetim kurulunun çıkarma kararı aleyhine itiraz davası açılamaz. Genel kurulca verilecek karara karşı itiraz davası hakkı saklıdır.
(4) Üç aylık süre içinde genel kurula veya mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz edilmeyen çıkarma kararları kesinleşir.
(5) Haklarındaki çıkarma kararı kesinleşmeyen ortakların, hak ve yükümlülükleri çıkarma kararı kesinleşinceye kadar devam eder.
(6) Parasal yükümlülüklerini otuz gün geciktirmeleri üzerine, yönetim kurulunca noter aracılığı ile yapılacak ihtarı takip eden on gün içinde bu yükümlülüklerini yerine getirmeyenlere yine aynı kurulca ikinci ihtar yapılır. İkinci ihtarı takip eden bir ay içerisinde de yükümlülüklerini yerine getirmeyenlerin ortaklıkları 1163 sayılı Kanunun 27 nci maddesi uyarınca düşer. Buna ilişkin gerekli işlemler yönetim kurulunca yürütülür.
Ortaklığı sona erenlerle hesaplaşma
MADDE 10 – (1) Ortaklığı sona erenlerin sermaye ve diğer alacakları o yılın bilançosuna göre hesaplanarak, bilanço tarihinden itibaren bir ay içinde geri verilir.
(2) Ayrılan ortaklar Birliğin yedek akçeleri üzerinde bir hak iddia edemezler. Ortaklığı sona erenlerin alacak ve diğer hakları bunları isteyebilecekleri günden itibaren beş yıl geçmekle zaman aşımına uğrar.
Ortaklığa tekrar girme
MADDE 11 – Ortaklığı sona erenler ayrılma sebeplerinin ortadan kalkması ve ortaklık şartları taşıması halinde yeniden ortaklığa kabul edilir.
Ortakların şahsi sorumlulukları, ek ödemeler ve üst kuruluş payları
MADDE 12 – (1) Birliğe giren her ortak, girişinden önce doğmuş olan Birlik borçlarından dolayı diğer ortaklar gibi sorumlu olur.
(2) Bilanço açıklarını kapatmada kullanılmak üzere, ortak kooperatiflerden ek ödeme istenebilir. Ek ödemelere Birlik genel kurulunca karar verilir.
(3) Ortak kooperatiflerce yıllık gayri safi gelirin %1’i ile % 3’ü arasında Birlik genel kurulunca belirlenen oran üzerinden üst kuruluş payı ödenir. Hesaplanan bu paylar yıl sonundan itibaren Nisan ayı sonuna kadar birliğin hesabına yatırılır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Birliğin Organları
Birliğin Organları
MADDE 13 – (1) Birliğin organları şunlardır;
Genel kurul,
Yönetim kurulu,
Denetim kurulu.
Genel kurul
MADDE 14 – (1) Birliğin en yetkili organı ortak kooperatiflerin temsilcilerinden oluşan genel kuruldur.
(2) Temsilciler, ortak kooperatiflerin genel kurullarınca yönetim kurulu üyeleri, kooperatif ortağı olan denetim kurulu üyeleri veya diğer ortaklar arasından seçilir.
(3) Ortak sayısı, 1- 100 olan kooperatifler için 1, 101- 500 olan kooperatifler için 2, 501- 1500 olan kooperatifler için 3, 1501- 2000 olan kooperatifler için 4 ve 2000’den fazla olan kooperatifler için 5 temsilci yedekleri ile birlikte en az bir en çok dört yıl için seçilir.
(4) Temsilci sayısının tespitinde, kooperatifin son genel kuruluna ait ortaklar listesindeki ortak sayısı esas alınır.
(5) Genel kurulda her temsilcinin bir oy hakkı vardır. Asıl temsilcinin, temsilcilikten ayrılması veya mazeretinin bulunması halinde yedek temsilcinin ismi, kooperatif yönetim kurulunca Birliğe bildirilir. Yıllık olağan genel kurul toplantısını anasözleşmesinde kendisine tanınan süre içinde yapmamış olan kooperatifler, Birlik genel kurul toplantısına katılamazlar.
Genel kurulun görev ve yetkileri
MADDE 15 – (1) Genel kurulun görev ve yetkileri şunlardır;
Bilanço, bilanço hesaplarının dökümü, gelir-gider farkı hesapları ile yönetim kurulu ve Denetçiler tarafından verilen raporları inceleyerek kabul veya reddetmek,
Yönetim kurulu ve denetim kurulu üyeleri ile dış denetçiyi seçmek,
Yönetim ve denetim kurulu üyelerini ibra etmek veya sorumluluklarına karar vermek, gerektiğinde bunları azletmek,
ç) Yönetim ve denetim kurulu üyelerine verilecek aylık ücret veya huzur hakkı ve yolluk miktarı, dış denetçiye verilecek ücreti belirlemek ve bütçeyi görüşerek karara bağlamak,
Yönetim kurulu tarafından verilen ortaklıktan çıkarma kararlarına yapılan itirazları inceleyip karara bağlamak,
Kanun, (13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 391 inci maddesinde sayılanlar hariç) anasözleşme ve iyi niyet esasları ile genel kurul kararlarına aykırı olduğu ileri sürülen yönetim kurulu kararlarının iptal edilip edilmeyeceği konusunda karar vermek,
Anasözleşmede yapılması öngörülen değişiklikler hakkında karar vermek,
Merkez Birliğine ortak olmaya ve ortaklıktan çıkmaya karar vermek,
ğ) Üst kuruluşta görevlendirilecek temsilcileri seçmek,
h) Bilanço açıklarını ve ek ödemeleri tespit etmek ve kooperatiflerden alınmasına karar vermek,
ı) Gayrimenkul alımında ve satımında takip edilecek usul ile alınacak gayrimenkulün niteliğini, yerini ve azami fiyatını, satılacak gayrimenkulün asgari fiyatını belirlemek,
i) Birliğin amacına uygun işletme ve tesislerin kurulmasına ve ortaklıklara iştirak edilmesine karar vermek, inşaat işlerinin yaptırılma yöntemini kararlaştırmak,
j) Birliğin dağılması hakkında karar vermek, tasfiye kurulunu seçmek.
k) Genel kurul yukarıdaki görev ve yetkilerini devir ve terk edemeyeceği gibi Birliğin amaçları ile ilgili her türlü işler hakkında da karar verebilir.
Toplantı şekilleri, zamanı ve yeri
MADDE 16 – (1) Genel kurul olağan ve olağanüstü olmak üzere iki şekilde toplanır. Olağan genel kurul toplantısı, her yılın mayıs ayı sonuna kadar yapılır.
(2) Ancak; Merkez Birliğine ortak olunması, genel kurul toplantısının gündemine konuyla ilgili madde konulması ve Ticaret Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslara uygun hareket edilmesi şartıyla, olağan genel kurul toplantıları en fazla iki hesap dönemini kapsayacak şekilde ve birleştirilerek yapılabilir
(3) Genel Kurul, Birlik işlerinin ve anasözleşme hükümlerinin gerektirdiği durum ve zamanlarda da olağanüstü olarak toplanır.
(4) Toplantı Birlik merkezinin bulunduğu yerde veya ortak kooperatiflerin, faaliyet sahası içinde yapılabilir.
Genel kurul toplantısına elektronik ortamda katılım
MADDE 17- (1) Birliğin genel kurul toplantılarına katılma hakkı bulunan ortak kooperatiflerin temsilcileri bu toplantılara, 24/4/1969 tarihli ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 45 inci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca elektronik ortamda da katılabilir. Yönetim kurulu tarafından karar alınması veya genel kurul tarihinden 20 gün önce 4’den az olmamak üzere ortak kooperatiflerin en az 1/10’unun yazılı olarak talep etmesi halinde genel kurul toplantısı elektronik ortamda yapılır. 14/1/2022 tarihli ve 31719 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kooperatiflerde Elektronik Ortamda Yapılacak Genel Kurullara İlişkin Yönetmelik hükümleri uyarınca ortak kooperatif temsilcilerinin genel kurul toplantılarına elektronik ortamda katılmalarına, görüş açıklamalarına, öneride bulunmalarına ve oy kullanmalarına imkân tanıyacak elektronik genel kurul sistemini kurabileceği gibi bu amaç için oluşturulmuş sistemlerden de hizmet satın alabilir. Yapılacak tüm genel kurul toplantılarında anasözleşmenin bu hükmü uyarınca, kurulmuş olan sistem üzerinden ortak kooperatif temsilcilerinin, anılan Yönetmelik hükümlerinde belirtilen haklarını kullanabilmesi sağlanır.
Çağrıya yetkili olanlar
MADDE 18 – (1) Genel kurul, yönetim kurulunca toplantıya çağrılır. Gerekli durumlarda denetçiler, Merkez Birliği ve tasfiye kurulu, genel kurulu toplantıya çağırmaya yetkilidir. Genel kurul, yukarıdaki şekilde toplanamadığı takdirde Ticaret Bakanlığınca toplantıya çağrılabilir.
(2) Ayrıca 4 ortaktan az olmamak şartıyla toplam ortak sayısının 1/ 10’unun isteği durumunda genel kurul 10 gün içinde yönetim kurulu tarafından toplantıya çağrılır. Bu başvurunun istek sahibi ortaklar tarafından birlikte ve noter aracılığı ile yapılması gerekir. Yönetim kurulunca bu isteğin zamanında yerine getirilmemesi durumunda Ticaret Bakanlığınca genel kurul toplantıya çağrılabilir. Çağrılmadığı takdirde istek sahipleri mahalli mahkemeye başvurarak genel kurulu bizzat toplantıya çağırma izni alabilirler.
(3) Genel kurul, süresi dolmuş olsa bile, yönetim kurulu tarafından toplantıya çağrılabilir. Tasfiye memurları da, görevleri ile ilgili konular için, genel kurulu toplantıya çağırabilirler.
(4) Yönetim kurulunun, devamlı olarak toplanamaması, toplantı nisabının oluşmasına imkân bulunmaması veya mevcut olmaması durumlarında, mahkemenin izniyle, tek bir ortak genel kurulu toplantıya çağırabilir. Mahkeme kararı kesindir.
Çağrının şekli, Bakanlığa müracaat ve ortaklar listesi
MADDE 19 – (1) Olağan ve olağanüstü toplantılara ilişkin çağrılar adi mektupla, gazeteyle veya gazete olmayan yerlerde mahalli örf ve âdete göre ilan yoluyla yapılır. Çağrının birliğe yazılı olarak iletilmiş olması şartıyla ortağın GSM (cep telefonu) numarasına veya elektronik posta adresine gönderilecek ileti (SMS, e-posta vb.) aracılığıyla yapılması da mümkündür. Alıcıdan kaynaklanan nedenlerle teslim edilemeyen bu tür iletiler bir tam gün geçtikten sonra bir defaya mahsus olmak üzere yenilenir. Yayınlanan ilanlar ile bildirimlere ilişkin “Gönderi Teslimat Bilgisi” dökümünün, genel kurul evrakı ile birlikte basılı şekilde ya da elektronik ortamda muhafazası ve incelemeye hazır tutulması şarttır.
(2) Çağrının sadece yazılı olarak imza karşılığında yapılması da mümkündür.
(3) Çağrının toplantı gününden en az 30 gün önce ve en çok iki ay içinde yapılması, toplantının gün ve saati ile yerinin ve gündem maddelerinin bildirilmesi zorunludur.
(4) Çağrıda birinci toplantıda çoğunluk sağlanamadığı takdirde yapılacak olan sonraki toplantıların tarihi, saati ve yeri açıklanarak yeni bir bildirime gerek kalmaksızın bir defada ortaklara duyuru yapılabilir. Toplantılar arasında, en az 7 ve en fazla 30 gün süre bulunması gerekir.
(5) Sürelerin hesabında duyuru ve toplantı günleri hesaba katılmaz.
(6) Anasözleşmenin değiştirilmesi söz konusu ise, yapılacak duyuruda değiştirilecek maddelerin numaralarının yazılması ile yetinilir.
(7) Genel kurul tarihi ile yeri ve gündemi, toplantıdan en az 15 gün önce, Ankara’da Ticaret Bakanlığına (Esnaf, Sanatkârlar ve Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü), diğer illerde ise birlik merkezinin bulunduğu yerdeki Valiliğe (Bakanlık Taşra Teşkilatı) yazılı olarak bildirilir. Bu bildirime Bakanlıkça tespit edilen miktardaki temsilci ücretinin ilgili maliye veznesine yatırıldığını gösteren belge eklenerek toplantıda temsilci bulundurulması talep edilir.
(8) Bütün temsilcilerin hazır bulunması ve bir itirazın olmaması halinde 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 47 nci maddesi hükmüne göre işlem yapılır.
(9) Yönetim kurulu, KOOPBİS’ten temin edeceği genel kurula katılma hakkını haiz ortakları gösterir listeyi genel kurul toplantısından önce toplantı yerinde bulundurmakla yükümlüdür. Bu listede genel kurula katılma hakkı olan kooperatiflerin ortaklık numaraları, ortak kooperatif temsilcilerinin isim ve soy isimleri ile imza yerleri bulunur.
(10) Genel kurula katılma hakkını haiz ortakları gösterir liste, toplantıya katılanlar ile genel kurul başkanı ve Bakanlık temsilcisi tarafından imzalanır.
(11) Birlik ortaklarına, KOOPBİS üzerinden, genel kurula katılma hakkını haiz ortakları gösterir listeye erişim yetkisi verilir. Mezkûr listenin birlik kayıtlarına uygun ve doğru olarak hazırlanmasından yönetim kurulu sorumludur.
Gündem, toplantı başkanlığı ve nisap
MADDE 20 – (1) Olağan genel kurul toplantısının gündeminde sırasıyla şu hususlar bulunur:
Açılış ve toplantı başkanlığının oluşturulması.
Yönetim ve denetim kurulu ile dış denetçi tarafından hazırlanan raporların okunması ve müzakeresi.
Finansal tabloların okunması, müzakeresi ve tasdiki.
ç) Yönetim ve denetim kurulu üyelerinin ibrası.
Faaliyet yılı içinde yönetim kurulu üyeliğinde eksilme meydana gelmiş ve yönetim kurulunca atama yapılmış ise atamanın genel kurulca onaylanması.
Görev süreleri sona ermiş olan yönetim ve denetim kurulu üyeleri ile dış denetçinin seçilmesi ve bunların görev sürelerinin tespiti
Yönetim ve denetim kurulu üyeleri ile dış denetçinin ücret, huzur hakkı gibi parasal haklarının belirlenmesi.
Gelecek yılın bütçe ve çalışma programının görüşülmesi ve karara bağlanması.
ğ) Gerekli görülecek diğer hususlar.
(2) Gerekli görülecek diğer hususlar gündeme açıkça yazılmalıdır. Görüşülecek konu önceden tespit edilip gündeme yazılmadan, “Gerekli görülecek diğer hususlar” şeklinde bir gündem maddesi belirlenemez.
(3) Kanun ve anasözleşme gereği genel kurulun yetkisinde olan ve olağanüstü genel kurul toplantı gündemini oluşturan her türlü konu, olağan genel kurul toplantı gündemine yazılabilir.
(4) Dörtten az olmamak üzere ortak kooperatiflerin en az 1/10'u tarafından genel kurul toplantı tarihinden en az yirmi gün önce müştereken ve noter tebligatı ile bildirilecek hususların gündeme konulması zorunludur.
(5) Gündemde olmayan hususlar görüşülemez. Ancak, birliğe kayıtlı ortak kooperatiflerin en az 1/10'unun temsilcilerinin tamamının gündem maddelerinin görüşülmesine geçilmeden önce yazılı teklifte bulunmaları halinde, hesap tetkik komisyonunun seçilmesi, bilânço incelemesinin ve ibranın geriye bırakılması, çıkan veya çıkarılan ortak kooperatifler hakkında karar alınması, genel kurulun yeni bir toplantıya çağrılması ve kanun, anasözleşme ve iyi niyet esasları ile genel kurul kararlarına aykırı olduğu ileri sürülen yönetim kurulu kararlarının iptali, yönetim kurulu üyeleri ile denetçilerin azli ve yerlerine yenilerinin seçilmesi ile ilgili hususlar, genel kurula katılanların yarıdan bir fazlasının kabulü ile gündeme alınır.
(6) Yapılan denetim sonucunda veya herhangi bir sebeple Bakanlıkça, birlik genel kurulunda görüşülmesi istenen konuların gündeme konulması zorunludur.
(7) Gündem, genel kurulu toplantıya çağıran tarafından belirlenir.
(8) Genel kurulun toplanabilmesi ve gündemdeki konuları görüşebilmesi için, Birliğe kayıtlı kooperatiflerden genel kurula katılma hakkına sahip olanların yarıdan fazlasının en az bir temsilcisinin toplantıda hazır bulunması gerekir. İlk toplantıda bu nisap sağlanamadığı takdirde, ikinci toplantıda nisap aranmaz.
(9) Genel kurulda kararlar, ortaklar listesinde imzası bulunan temsilcilerin yarıdan fazlasının oyu ile alınır. 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 51/2 ve 52/1 inci maddeleri hükümleri saklıdır.
(10) Genel kurul toplantısı, Bakanlık temsilcisi bulundurulması hususunda gerekli işlemlerin yapıldığının tespiti ve toplantı nisabının sağlanması üzerine ve çağrıyı yapan organca yetkili kılınan kimseler tarafından açılır. Daha sonra, bir genel kurul toplantı başkanı ile kararlaştırılacak sayıda sekreter üye ve gerektiğinde oy toplayıcı üye seçilir.
(11) Genel kurul toplantı başkanı ve üyelerinin, bağlı kooperatiflerin ortakları veya üst kuruluş tarafından görevlendirilenler arasından seçilmesi şarttır.
(12) Oylamalar genel olarak el kaldırmak (açık oylama) suretiyle yapılır. Ancak, genel kurula katılanların yarıdan fazlasının talebi halinde gizli oya başvurulur.
(13) Gizli oylamada, birlik mührü ile mühürlenmiş boş oy pusulalarının kullanılması esastır. Ancak, genel kurulca karar alınmak kaydıyla ayrıca basılı oy pusulası da kullanılabilir. Genel kurulun yalnızca basılı oy pusulası kullanılması yolunda alacağı karar geçersizdir. Genel kurulda birlik mührü ile mühürlenmiş boş oy pusulaları ve basılı oy pusulalarından başkaca bir pusula seçim için kullanılamaz. Matbaada basılmış veya yazı makinesi ile yazılmış ya da çoğaltılmış oy pusulaları basılı oy pusulası sayılır.
(14) Genel kurul tutanağı, genel kurul başkanlığı ve Bakanlık Temsilcisi tarafından imzalanır; aksi halde geçersizdir.
Bakanlık ve merkez birliğine gönderilecek belgeler
MADDE 21 – (1) Toplantı gününden itibaren en geç bir ay içinde, yönetim ve denetçi raporları ile bilanço ve gelir – gider cetvelleri, genel kurul toplantı tutanağı ile ortaklar listesinin ve istenebilecek diğer belgelerin onaylı bir örneği, Birliğin ticaret siciline tescil edildiği yerdeki Bakanlık taşra teşkilatına tevdi edilir.
(2) Ayrıca bu belgelerin bir nüshası, Merkez Birliğine gönderilir.
Yönetim Kurulu
Seçimi ve süresi
MADDE 22 – (1) Yönetim kurulu, genel kurulca kooperatif temsilcileri arasından en az bir, en çok dört yıl için genel kurulca seçilir ve en az üç üyeden oluşur. Ortak kooperatif sayısı 20 ye kadar (20 dahil) olan birliklerde en çok yedi, ortak kooperatif sayısı 30 a kadar (30 dahil) olan birliklerde en çok dokuz ve ortak kooperatif sayısı 30 dan fazla olan birliklerde en çok onbir üye olmak üzere; üye sayısı ve görev süresi genel kurulca kararlaştırılır. Kararlaştırılan sayı kadar da yedek üye seçilir.
(2) Genel kurulca bir süre belirlenmemiş ise bir yıl için seçilmiş sayılır. Yönetim kuruluna seçilecek üyelerin aynı kooperatifin temsilcilerinden olmaması şarttır.
(3) Yönetim kurulu üyeleri ve yedeklerinin seçilmelerini takiben en geç dokuz ay içinde kooperatifçilik eğitim programını tamamlamaları şarttır.
(4) Yönetim kurulu üyeleri istifa etmek suretiyle her zaman çekilebilir. Ortaklık veya temsilcilik sıfatları sona erenlerin üyelikleri de sona erer. Herhangi bir sebeple üyeliğinin boşalması halinde, yönetim kurulunca aldıkları oy sırasına göre yedek üye çağrılır. Oyların eşitliği halinde yönetim kurulu, eşit oy alanlar arasından birini üyeliğe atar.
(5) Yönetim kurulu toplantı nisabını kaybederse boşalan yönetim kurulu üyeliklerine denetim kurulu tarafından geciktirilmeksizin yeteri kadar yedek üye çağrılır.
(6) Yedek üyelerle de yönetim kurulunun tamamlanamaması halinde, eğer yönetim kurulu toplantı nisabını kaybetmemişse, kanuni şartları haiz birini geçici olarak yönetim kurulu üyeliğine seçip ilk genel kurulun onayına sunar. Onaylanması halinde selefinin süresini tamamlar. Yönetim kurulu toplantı nisabının altına düşmüşse, denetim kurulu tarafından seçimler yapılmak üzere derhal genel kurul toplantıya çağrılır.
(7) Süresi sona eren üyeler yeniden seçilebilir. Genel kurul lüzum görürse yönetim kurulu üyelerini her zaman değiştirebilir. 1163 sayılı Kanunun 46 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereği genel kurul gündemine madde ilave etmek suretiyle yapılan seçim sonucu değiştirilen yönetim kurulu üyelerinin yerine seçilenler, öncekilerin görev sürelerini tamamlar.
Seçilme şartları ve bağdaşmayan görevler
MADDE 23 – (1) Yönetim kurulu üyelerinde aşağıdaki şartlar aranır:
Türk vatandaşı olmak ve medeni hakları kullanma ehliyetine sahip bulunmak,
Birliğe ortak kooperatiflerden birinin temsilcisi olmak,
Başka bir esnaf ve sanatkârlar kredi ve kefalet kooperatifleri birliğinde yönetim kurulu üyesi olmamak,
ç) Aynı zamanda Birliğin denetim kurulu üyesi olmamak,
Birliğin yönetim kurulu üyeleriyle ikinci derece dahil akraba olmamak veya aralarında iş ortaklığı bulunmamak,
Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından ya da 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu hükümlerine göre mahkûm olmamak.
(2) Seçilme şartları denetim kurulu tarafından araştırılır. Bu şartları taşımadıkları halde seçilenler ile sonradan kaybedenlerin görevlerine yönetim kurulunca son verilir.
(3) Haklarında yukarıdaki suçlarla ilgili olarak kamu davası açılmış olanların görevleri ilk genel kurul toplantısına kadar devam etmekle beraber, yönetim kurulunca bu durumdaki üyelerin genel kurulca azli veya göreve devamı hakkında karar almak üzere, yapılacak ilk genel kurul gündemine madde konulur.
(4) Yönetim kurulu üyeleri, birliğe bağlı kooperatiflerin, birliğin ve birliğin bağlı olduğu üst kuruluşun hissedarı oldukları şirketlerde, katıldıkları vakıflarda ve diğer teşekküllerde yönetim kurulu üyesi veya denetçi olamazlar, personel olarak yahut başka bir şekilde ücretli görev alamazlar.
(5) Dördüncü fıkrada belirtilen diğer görevleri bulunmasına rağmen yönetim kurulu üyesi olarak seçilenler, seçildikleri tarih itibariyle diğer görevlerinden ayrılmak zorundadırlar. Bu görevlerinden ayrılmayanların yönetim kurulu üyeliğine seçilmelerine ilişkin işlemler hükümsüzdür. Seçildikten sonra diğer görevleri edinen yönetim kurulu üyelerinin sonradan edindikleri görevlere ilişkin seçilme veya görevlendirme işlemleri ile sözleşmeler de hükümsüzdür. Yönetim kurulu üyeliğine seçilme işlemleri bu şekilde hükümsüz olanların yerlerine yedekleri çağrılır.
(6) Yönetim kurulu üyelerinin fiilen bu görevleri yürüttükleri dönemde; bunların eş ve ikinci derece dahil kan ve kayın hısımları, birliğe bağlı kooperatiflerde, birlikte ve birliğin bağlı bulunduğu üst kuruluş ile bunların % 50’den fazla hissedarı oldukları şirketlerde, katıldıkları vakıflarda ve diğer teşekküllerde yönetim kurulu üyesi veya denetçi olamazlar, personel olarak veya başka bir şekilde ücretli olarak işe alınamazlar.
(7) Bu madde hükümlerine aykırı uygulamalar denetçiler tarafından araştırılır.
Görev ve yetkileri
MADDE 24 – (1) Yönetim kurulu, Kanun ve anasözleşme hükümleri içinde Birliğin faaliyetini yöneten ve onu temsil eden icra organıdır.
(2) Yönetim Kurulunun başlıca görev ve yetkileri şunlardır:
Yıllık bilanço ile gelir – gider hesabının ve tahmini bütçenin hazırlanmasını sağlamak,
Ortak kooperatifler ile ortak olmak için başvuranların anasözleşmede belirtilen şartları taşıyıp taşımadıklarını araştırmak,
Bakanlıkça istenecek her türlü evrak ve vesaiki ibraz etmek, bilgi vermek ve denetim için gönderilen yetkili elemanlara gerekli kolaylığı göstermek,
ç) Birliği resmi dairelerde, mahkemelerde ve üçüncü şahıslara karşı temsil etmek,
Dava açmak, sulh olmak veya davadan vazgeçmek,
1163 sayılı Kanunun 42/6’ncı maddesi hükmü gereği genel kurulda karar almak şartı ile birliğe taşınmaz mal almak ve satmak, rehine koymak veya mülkiyetlerini aktarmak,
Doğacak sorumluluk yönetim kuruluna ait olmak üzere, bir veya birkaç kişiyi Birliği ilzam edecek tasarrufta bulunmaya veya muayyen işlerde Birliği temsil etmeye yetkili kılmak ve Birlik personelini atamak,
Defter, hesap ve kayıtların mevzuat dairesinde doğru olarak tutulmasını sağlamak,
ğ) Birliğin amaçlarına ve ortakların menfaatlerine uygun olarak, birlik işlerini yürütmek ve gerekli kararları almak.
Yönetim kurulu; kendi tutanakları, genel kurul tutanakları, ortak listeleri, gelir-gider hesapları ve yıllık bilançonun usulüne uygun olarak hazırlanması ve saklanmasından, tetkik olunmak üzere denetçilere verilmesinden sorumludur.
(3) Yönetim kurulu; yıllık faaliyet raporu, bilanço, gelir gider farkı hesapları ve denetleme organı ve dış denetçi tarafından tanzim edilen raporları, genel kurulun yıllık toplantısından en az onbeş gün öncesinden itibaren bir yıl süre ile birlik merkezinde, varsa şubelerinde ve elektronik ortamda KOOPBİS’te ortakların tetkikine amade tutar. Elde edilen kişisel veriler, sadece ortakların kooperatif iş ve işlemlerinden haberdar olmaları ve kooperatif organlarında görev almak isteyen adayların kooperatif ortaklarına ulaşabilmeleri amaçlarıyla kullanılabilir. Elde edilen veriler 24/3/2016 tarihli ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanununa aykırı olarak kullanılamaz, aktarılamaz veya başka bir şekilde işlenemez.
(4) Birliğin ticaret sicili kayıtlarının, finansal tablolarının, yönetim kurulu ve denetçi raporlarının, genel kurul toplantı evrakının, ortakların iletişim, pay ve ödemelerine ilişkin bilgileri ile ortak kooperatiflerin temsilcilerine ait kimlik bilgilerinin, KOOPBİS’e işlenmesinden yönetim kurulu sorumludur.
Görev bölümü, toplantılar ve birliğin temsili
MADDE 25 – (1) Yönetim kurulu, seçimi takiben yapacağı ilk toplantıda üyelerinden birini başkan, iki de başkan vekili seçerek görev bölümü yapar.
(2) Yönetim kurulu, başkanın bulunmadığı zamanlarda başkanın yetkili kılacağı vekillerinden birinin çağrısı ile toplanır. Toplantı en az iki ayda bir defa ve en az yarıdan fazla üyenin katılması ile yapılır. Kararlar toplantıda bulunanların çoğunluğu ile verilir. Oyların eşitliği halinde keyfiyet gelecek toplantıya bırakılır. Onda da eşitlik halinde söz konusu teklif reddedilmiş sayılır.
(3) Kararların geçerli olabilmesi için toplantıya çağrının ispat edilebilecek bir yöntemle yapılması zorunludur.
(4) Toplantıda bulunmayan üyeleri temsilen oy kullanılamaz. Üyeler, şahsi işlerini ilgilendiren hususların görüşülmesi sırasında toplantıya katılamazlar.
(5) Özürsüz olarak üst üste üç toplantıda hazır bulunmayan üye çekilmiş sayılır.
(6) Toplantılar Birlik Merkezinde veya birliğe ortak herhangi bir kooperatifin çalışma bölgesinde yapılabilir.
(7) Alınan kararlar tarih ve numara sırasıyla yönetim kurulu karar defterine işlenir.
(8) Üyelerin isimleri kararın baş tarafına yazılır ve alt tarafı toplantıya katılanlarca isim yazılarak imzalanır. Verilen karara karşı olanlarla çekimser kalan üyeler, karşı olma veya çekimser kalma sebeplerini kararın altına yazarak imzalarlar.
(9) Birliği dışarıya karşı yönetim kurulu temsil eder. Yönetim kurulu temsil yetkisini kısmen veya tamamen başkana ve başkanın bulunmadığı hallerde başkan vekillerinden birine devredebilir.
(10) Birlik adına düzenlenecek evrakın muteber olması veya birliğin ilzamı için birlik unvanı altında temsile yetkili olanlardan en az ikisinin imzası gereklidir.
(11) Yönetim kurulu, birliği temsile yetkili kılınan kimselerin isimlerini ve imzalarını ticaret siciline bildirir ve bu yetkiye dayanak olan kararları ticaret sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş personele tasdik ettirir.
Yönetim kurulu üyelerinin ücretleri
MADDE 26 – (1) Yönetim kurulu başkan, başkan vekili ve üyelere bu sıfatla yapacakları hizmet için aylık ücret veya katılacakları her toplantı için bir huzur hakkı ve yapacakları görev seyahatleri için yolluk ödenir.
(2) Birlik yönetim kurulu üyeleri, kooperatifte veya birliğin ortağı olduğu üst kuruluşta görev alsalar dahi yalnızca bir ücret veya huzur hakkı alabilirler.
(3) Yönetim kurulu üyelerine, genel kurulca kararlaştırılan yukarıdaki nev’i ve miktarların dışında hiçbir ödeme yapılamaz.
Devir teslim tutanağı
MADDE 27 – (1) Görevi sona eren yönetim kurulu üyeleri ile birlik personeli, sorumlulukları altında bulunan para, mal, defter, belge ve diğer birlik varlıklarını, seçimlerin yapıldığı genel kurul toplantı tarihinden itibaren üç işgünü içinde tutanakla yeni seçilenlere teslim etmek zorundadır.
Denetim Kurulu
Seçilme şartları ve ücret
MADDE 28 – (1) Birliğin işlem ve hesaplarını genel kurul adına denetlemek üzere temsilciler arasından veya dışarıdan genel kurulca en az bir en çok dört yıl için, en fazla üç denetim kurulu üyesi ile bir o kadar da yedeği seçilir. Genel kurulca süre tespit edilmemiş ise denetim kurulu üyeleri bir yıl için seçilmiş sayılır.
(2) Denetim kurulu, üyelerinden birini başkan olarak seçer.
(3) Denetim kurulu üyelerinde aşağıdaki şartlar aranır:
a) Türk vatandaşı olmak ve medeni hakları kullanma ehliyetine sahip bulunmak.
b) En az lise düzeyinde diploma sahibi olmak.
c) Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından ya da 1163 sayılı Kanun hükümlerine göre mahkûm olmamak.
ç) Aynı zamanda, birlikte yönetim kurulu üyesi, bu üyelerden birinin eşi, birlik personeli veya yönetim kurulu üyeleriyle ikinci derece dâhil kan ve kayın hısımı olmamak, yönetim kurulu üyeleriyle aralarında iş ortaklığı bulunmamak.
d) Aynı zamanda diğer denetim kurulu üyelerinden birinin eşi olmamak ve birbirleri ile ikinci derece dâhil kan ve kayın hısımlığı bulunmamak.
(4) Haklarında üçüncü fıkranın (c) bendinde sayılan suçlarla ilgili olarak kamu davası açılmış olanların görevleri ilk genel kurul toplantısına kadar devam etmekle beraber, yönetim kurulunca bu durumdaki üyelerin genel kurulca azli veya göreve devamı hakkında karar alınmak üzere yapılacak ilk genel kurul gündemine madde konulur.
(5) Denetim kurulu üyeleri, birliğe bağlı kooperatiflere, birlikte ve birliğin bağlı olduğu üst kuruluşun hissedarı oldukları şirketlerde, katıldıkları vakıflarda ve diğer teşekküllerde yönetim kurulu üyesi veya denetçi olamazlar, personel olarak yahut başka bir şekilde ücretli olarak görev alamazlar.
(6) Beşinci fıkrada belirtilen diğer görevleri bulunmasına rağmen denetim kurulu üyesi olarak seçilenler, seçildikleri tarih itibariyle diğer görevlerinden ayrılmak zorundadırlar. Bu görevlerinden ayrılmayanların denetim kurulu üyeliğine seçilmelerine ilişkin işlemler hükümsüzdür. Seçildikten sonra beşinci fıkradaki diğer görevleri edinen denetim kurulu üyelerinin sonradan edindikleri görevlere ilişkin seçilme veya görevlendirme işlemleri ile sözleşmeler de hükümsüzdür. Denetim kurulu üyeliğine seçilme işlemleri bu şekilde hükümsüz olanların yerlerine yedekleri çağrılır.
(7) Denetim kurulu üyelerinin fiilen bu görevleri yürüttükleri dönemde; bunların eş ve ikinci derece dahil kan ve kayın hısımları, birliğe bağlı kooperatiflerde, birlikte ve birliğin bağlı bulunduğu üst kuruluş ile bunların % 50 den fazla hissedarı oldukları şirketlerde, katıldıkları vakıflarda ve diğer teşekküllerde yönetim kurulu üyesi veya denetçi olamazlar, personel olarak veya başka bir şekilde ücretli olarak işe alınamazlar.
(8) Bu madde hükümlerine aykırı uygulamalar denetçiler tarafından araştırılır.
(9) Denetim kurulu üyelerine genel kurulca belirlenen aylık ücret ve yolluk dışında hiçbir ad altında başkaca ödeme yapılamaz.
(10) Birlik denetim kurulu üyeleri, birliğe bağlı kooperatifte, birliğin ortağı olduğu üst kuruluşta görev alsalar dahi bunların yalnızca birinden ücret veya huzur hakkı alabilirler.
Görev ve yetkileri
MADDE 29 – (1) Denetim kurulu üyeleri, kendilerine Kanun ve anasözleşme ile verilen görev ve yetkileri yerine getirmekle yükümlü olup, aksine hareketlerden sorumludurlar.
(2) Denetim kurulunun başlıca görev ve yetkileri şunlardır:
Yıllık bilanço ve sonuç hesaplarını inceleyerek bu husustaki görüşlerini birlikte veya tek başına genel kurula bir raporla bildirmek,
Birlik işlemlerinden bilgi edinmek ve gerekli kayıtların düzenli olarak tutulmasını sağlamak amacıyla en az üç ayda bir defa birliğin defterlerini incelemek,
En az üç ayda bir defa birliğin nakit mevcudu ile menkul değerlerini kontrol etmek,
ç) Bütçe, bilanço ve gelir-gider cetvelini denetlemek,
Yönetim kurulunun ihmali halinde genel kurulu olağan veya olağanüstü toplantıya davet etmek,
Yönetim kurulu üyelerinin kanun ve anasözleşme hükümleri ile iyi niyet esaslarına uygun davranmalarına nezaret etmek,
Yönetim kurulu üyeleri ile dış denetçinin gerekli şartları taşıyıp taşımadıklarını araştırmak, yönetim kurulu toplantı nisabının kaybedilmesi halinde boşalan bu üyeliklere geciktirilmeksizin yeteri kadar yedek üye çağırmak,
Birlik ortaklarının, yönetim kurulu üyeleri ve birlik personeli hakkındaki şikâyetlerini incelemek ve inceleme sonucu yıllık raporunda açıklamak,
ğ) Uygun gördükleri teklifleri yönetim kurulu ve genel kurul toplantıları gündemine koydurmak.
(3) Denetim kurulu üyeleri, görevleri çerçevesinde işlerin yürütülmesinde gördükleri noksanlıkları, kanun ve anasözleşmeye aykırı hareketleri bundan sorumlu olanların bağlı bulundukları organa ve gerekli hallerde aynı zamanda genel kurula haber vermekle yükümlüdürler.
(4) Denetim kurulu üyeleri, birliği genel kurul toplantısına çağırma yetkisi hariç olmak üzere kendilerine kanun ve anasözleşme ile verilen görev ve yetkileri, gerektiğinde tek başlarına da kullanabilirler.
(5) Denetim kurulu üyeleri, yönetim kurulu ve genel kurul toplantılarına katılırlar. Ancak, yönetim kurulu toplantılarında oy kullanamazlar.
(6) Denetim kurulu üyelerinin yapacağı denetim 1163 sayılı Kanunun 69 uncu maddesi gereğince çıkarılan Kooperatif ve Üst Kuruluşlarının Denetimine Dair Yönetmelik kapsamında yürütülür.
2. Dış Denetim
Konusu ve kapsamı
MADDE 29 - (1) Birlik, 1163 sayılı Kanunun 69 uncu maddesi kapsamında çıkarılan 01/02/2022 tarihli ve 31737 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kooperatif ve Üst Kuruluşlarının Denetimine Dair Yönetmelik kapsamında dış denetime tabidir.
(2) Birliğin finansal tablolarının; Birliklerin tabi olduğu 1163 sayılı Kanun, 6102 sayılı Kanun, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ve ilgili mevzuatına göre hazırlanıp hazırlanmadığı, gelir ve giderlerinin dayanağını oluşturan belgelerin ilgili mevzuata uygun olarak düzenlenip düzenlenmediği, gelir ve gider hesapları ile bilanço hesaplarının defter, kayıt ve belgelerle uyumlu olup olmadığı hususları dış denetimin konusunu oluşturur. Yönetim kurulu yıllık faaliyet raporu içerisinde yer alan finansal bilgiler de dış denetimin kapsamı içindedir.
(3) Dış Denetçi raporu genel kurula sunulmayan birliklerde; finansal tablolar, yönetim kurulu yıllık faaliyet raporu ve ibra hakkında alınan kararlar geçersizdir.
(4) Yönetim kurulu gecikmeksizin dış denetçileri ticaret siciline tescil ettirir ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ile internet sitesinde ilan ettirir.
(5) Dış denetçiler hakkında 1163 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin birinci fıkrasının (1) ve (3) numaralı bentleri ile üçüncü ve altıncı fıkrasında yer alan hükümler uygulanır.
(6) Dış denetime ilişkin usul ve esaslar, dış denetçilerin nitelikleri, uyacakları etik ilkeler, görev ve yetkileri, seçilmeleri, görevden alınmaları veya ayrılmaları, denetimin ve denetim raporlarının içeriği ve raporun genel kurula sunulması hususlarında Kooperatif ve Üst Kuruluşlarının Denetimine Dair Yönetmelik ile ilgili diğer mevzuat hükümleri uygulanır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Birliğin Hesapları ve Defterler
Bütçe ve bilanço
MADDE 30 – (1) Yönetim kurulu elde edilecek gelirler ile yapılacak harcamaları tespit ederek bir yıllık gelir - gider bütçesini düzenler.
(2) Birliğin gelir ve giderleri noterlikçe onaylı defterlere yazıldıktan sonra her ay mizan ve 31 Aralık tarihine göre yıllık bilanço düzenlenir.
(3) Bütçe ve bilanço denetim kurulu üyeleri ile genel kurula sunulur.
(4) Bakanlık ve Merkez Birliğince muhasebe ve bilanço örnekleri tespit edildiği takdirde Birlik hesapları ve bilançosu bu örneklere göre düzenlenir.
(5) Birliğin gelirleri; tesis, işletme ve iştirak, menkul ve gayrimenkul gelir ve iratlarından, ortak kooperatiflerin katılım payları ile diğer faaliyet gelirleri ve banka faizlerinden oluşur.
Gelir – gider farkı ve dağıtımı
MADDE 31 – (1) Gelir - gider farkı, genel kurulca onaylanan yıllık bilançoya göre tespit edilir.
(2) Gelir gider müspet farkının;
% 10’u Kanuni yedek akçe,
% 10’u Fevkalade yedek akçe,
% 60’ı Geliştirme fonu,
% 20’si Sosyal yardım fonu,
olarak ayrılır.
(3) Geliştirme Fonu, genel kurulca alınacak karara göre Birliğin gelişmesine yarayacak işlerde kullanılır.
(4) Sosyal Yardım Fonu, genel kurulca alınacak karara göre, bağlı kooperatif ortaklarının ve çalışanlarının ihtiyaçlarını karşılamak üzere sağlık ve dinlenme tesisleri, bakımevleri ve kreşler kurmak veya kurulmasına yardımcı olmak amacıyla kullanılır. Bu fona; bağlı kooperatif, kooperatif ortakları, diğer müessese ve vatandaşlardan da yardım alınabilir. Fonun çalışma esasları bir yönetmelikle düzenlenir.
(5) Yedek akçeler ortaklara dağıtılamaz.
(6) Sermaye üzerinden kazanç dağıtılamaz.
(7) Yönetim ve denetim kurulu üyelerine kazanç üzerinden pay verilemez.
(8) Birlik yalnız ortaklarıyla iş yapar.
Defterler
Tutulacak defterler
MADDE 32- (1) Birlikte aşağıdaki defterlerin tutulması zorunludur:
Yevmiye defteri,
Defteri kebir,
Envanter defteri,
ç) Ortaklar/Pay defteri,
Yönetim kurulu karar defteri,
Genel kurul karar ve müzakere defteri.
(2) Birlikte bu defterlerden başka 6102 sayılı Kanunun 64 üncü maddesinin beşinci fıkrası gereği işin mahiyeti ve öneminin gerektirdiği diğer defterler de tutulur.
Saklama zorunluluğu
MADDE 33 - (1) Birlik; tutmakla yükümlü olduğu ticari defterleri ve bu defterlere yapılan kayıtların dayandığı belgeleri sınıflandırılmış bir şekilde on yıl saklamakla yükümlüdür.
(2) 213 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümleri mahfuz kalmak kaydıyla, tutulması zorunlu defterlere yapılan kayıtların dayandığı belgeler, okunur hale getirildiklerinde içerik olarak örtüşmeleri, saklama süresi boyunca her an ulaşılabilmeleri ve uygun bir süre içerisinde okunabilir hale getirilebilmeleri şartıyla görüntü veya veri taşıyıcılarda da saklanabilir.
(3) Saklama süresi, ticari defterlere son kaydın yapıldığı veya muhasebe belgelerinin oluştuğu takvim yılının bitişiyle başlar.
(4) Birliğin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine zayi belgesi verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.
(5) Birliğin sona ermesi halinde ilgili belgeler 6102 sayılı Kanunun 82 nci maddesi uyarınca on yıl süre ile sulh hukuk mahkemesi tarafından saklanır.
Açılış onayı yapılacak defterler ve onay zamanı
MADDE 34 - (1) Birliğin tutmakla yükümlü olduğu yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri, pay/ortaklar defteri, yönetim kurulu karar defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defterinin açılış onayları, 6102 sayılı Kanunda belirtilen süreler dahilinde, bu Kanun ve ticari defterlerin tasdikine ilişkin diğer mevzuat uyarınca yapılır.
(2) Yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri ile yönetim kurulu karar defterinin açılış onaylarının her hesap dönemi için yapılması zorunludur. Pay/ortaklar defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defteri yeterli yaprakları bulunmak kaydıyla izleyen hesap dönemlerinde de açılış onayı yaptırılmaksızın kullanılmaya devam edilebilir.
(3) Onaya tabi defterlerin hesap dönemi içinde dolması dolayısıyla veya başka sebeplerle yıl içinde yeni defter kullanmaya mecbur olanlar bunları kullanmaya başlamadan önce açılış onayı yaptırmak zorundadırlar.
(4) Pay/ortaklar defterinin yenilenmesinin gerektiği durumlarda açılış onayı yapılacak yeni defter, kullanımına son verilecek defterle veya zayi edilmişse zayi belgesi ile birlikte notere ibraz edilir. Yeni pay/ortaklar defterinin açılış onayının yapıldığı sırada noter, eski deftere veya zayi belgesine yeni pay defterinin açılış onayının yapıldığını tarih ve sayı belirtmek suretiyle şerh düşer. Eski defterde veya zayi belgesinde söz konusu şerhi gören noter tekrar bir açılış onayı yapamaz.
Kapanış onayı yapılacak defterler ile onay zamanı ve şekli
MADDE 35 - (1) Yevmiye defteri ile yönetim kurulu karar defteri 6102 sayılı Kanunun 64 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında belirlenen süreler dahilinde notere ibraz edilip, son kaydın altına noterce “Görülmüştür” ibaresi yazılarak mühür ve imza ile onaylanması zorunludur.
Onay yenileme
MADDE 36 - (1) Yönetim kurulu karar defteri, yevmiye defteri, envanter defteri ve defteri kebir yeterli yaprakları bulunması halinde yeni hesap döneminin ilk ayı içerisinde onay yenilemek suretiyle kullanılmaya devam edilebilir.
(2) Onay yenilemede defterlerin türü değiştirilemez.
ALTINCI BÖLÜM
Dağılma ve Tasfiye
Dağılma sebepleri
MADDE 37 – (1) Birlik;
Ortak sayısının 7’ den aşağı düşmesi üzerine,
Genel kurul kararıyla,
İflasın açılmasıyla,
ç) Kanunlarda öngörülen diğer hallerde, Ticaret Bakanlığının mahkemeden alacağı karar üzerine,
Diğer bir birlikle birleşmesi veya devralınması suretiyle,
Üç yıl olağan genel kurul toplantısını yapmaması halinde,
Amacına ulaşma imkânının kalmadığının Ticaret Bakanlığınca tespiti halinde mahkemeden alacağı kararla dağılır.
Tasfiye kurulu ve tasfiyenin yürütülmesi
MADDE 38 – (1) Tasfiye kurulu genel kurul tarafından seçilecek en az üç kişiden oluşur. Genel kurul veya mahkeme tarafından tasfiye kurulu seçilmezse, tasfiye işlerini yönetim kurulu yürütür. Tasfiye kurulu genel kurulca her zaman azledilebilir.
(2) Tasfiye kurulu, tasfiye işlerinin bir an önce bitirilmesi için çalışmakla yükümlü olup yasalarda öngörülen tasfiye, tescil ve ilan işlemlerini yürütür.
(3) Tasfiye süresince Birliğin unvanı, “Tasfiye Halinde” ibaresi eklenerek kullanılır.
(4) Tasfiye kurulu üyelerine kendilerini seçen merci tarafından saptanacak miktarda ücret ödenir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Bakanlık ile diğer kurum ve kuruluşların denetimi
MADDE 39 – (1) Birlik, Ticaret Bakanlığının denetimine tabidir.
(2) Bakanlık; Merkez Birliğini, ilgili müesseseleri ve bağımsız denetim kuruluşlarını Birliği denetlemekle görevlendirebilir.
(3) Birlik görevlileri; birliğe ait mal, para ve para hükmündeki kâğıtları ve gizli de olsa bunlarla ilgili defter ve belgeleri istenildiğinde müfettişlere ve Merkez Birliğinin denetim görevlilerine göstermek, saymasına ve incelemesine yardımda bulunmak, istenilen bilgileri gerçeğe uygun ve eksiksiz olarak vermek ve doğru beyanda bulunmakla yükümlüdürler.
Kanun hükümlerinin uygulanması
MADDE 40 – (1) Bu anasözleşmede hüküm olmayan hallerde 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu ile anılan Kanunun 98 inci maddesi delaletiyle, Türk Ticaret Kanununun anonim şirketlere ait hükümleri uygulanır.
Birliğin yönetim ve denetim kurulu üyeleri ile dış denetçisi
MADDE 41 – (1) Birliğin yönetim ve denetim kurulları aşağıda gösterilmiştir.
Birliğin mevcut yönetim kurulu üyeleri
Sıra
No
Temsil Ettiği Kooperatifin Unvanı ve Merkezi
Üyenin Adı ve Soyadı
İmzası
Birliğin mevcut denetim kurulu üyeleri
Sıra
No
Temsil Ettiği Kooperatifin Unvanı ve Merkezi
Üyenin Adı ve Soyadı
İmzası
Dış denetçinin
Sıra
No
Adı ve Soyadı
İmzası